جلوه های ملکوتی نماز

حجت الاسلام والمسلمین امرالله شجاعی راد

نماز از مشترکات ادیان الهی و چهره نمایان دین و بیشترین واجبی است که مسلمانان با آن ارتباط دارند. در شریعت اسلامی، این واجب الهی دارای مقدمات و شرایط و آداب و مستحبات و تعقیبات فراوانی است که بخش عمده ای از فقه اسلامی به آن تعلق دارد و از آن به تعابیر زیبایی تعبیر شده است.

در کتاب های امام خمینی(ره) این برپایدارنده بزرگ نماز در عصر ما از نماز به «عروج به مقام قرب الهی و حضور در محضر انس پروردگار» و «سرمایه  تعیّش آن عالم و سرچشمه سعادت آن نشئه» و «این معجون الهی که با کشف تام محمّدی صلی ‏الله ‏علیه ‏و ‏آله برای درمان تمام دردها و نقص ‏های نفوس فراهم آمده»، «معراج انسانی و روحانی» و «بُراق الهی» و «معجون رحمانی» و «قرة العین رسول» و «امانت بزرگ الهی» و «تحفه معراج» و «وصیت انبیا و اوصیا» و «قره العین اهل سلوک» و «قربان متقین» و «معراج مؤمن» و «حقیقت معراج قرب محبوب» یاد شده است.

شارع مقدس از همان ابتدای وضع این واجب الهی علاوه بر حفظ شرایط ظاهری، بر حفظ توجه به معانی و اسرار و باطن وحضور قلب در آن اصرار بلیغ داشته و به مذمت کسانی پرداخته است که از این باطن فاصله گرفته و به ظاهر آن اکتفا کرده اند.

امام خمینی(ره) در این باره می فرماید: «کسانی که دعوت به صورت محض (عبادت) می کنند و مردم را از آداب باطنیه باز می دارند و گویند شریعت را جز این صورت و قشر، معنا و حقیقتی نیست شیاطین  طریق الی الله و خارهای راه انسانیت اند و از شرّ آنها باید به خدای تعالی پناه برد».(آداب الصلوه، ص 154).

آیات قرآن و روایات فریقین مشحون از این اسرار و معارف در نماز است.

در روایات فراوانی، لحظات آغاز تا انجام نماز رصد شده و اتفاقاتی که در عالم ملکوت می افتد و از دید مُلکی ما مخفی است، بیان شده است و در گزارش رفتار معصومین (ع) به خوبی نمایان است. در حدیثی نقل آمده است که:

«همانا علی (ع) هرگاه وقت نماز می رسید، (از خشیت الهی) بی تاب می شد، بر خود می لرزید و رنگش تغییر می کرد. به ایشان گفته می شد: «ای امیرالمؤمنین، شما را چه شده است؟» می فرمود: «وقت ادای امانتی رسیده است که خداوند آن را بر آسمان ها و زمین عرضه کرد (و آن ها از حمل آن بازماندند)...» و بواسطه چنین نمازی است که امیرالمومنین(ع) می فرمایند:

گناهی که پس از آن به اندازه دو رکعت نماز مهلت برایم باشد مرا نگران نمی کند (چراکه در این نماز یا پس از آن، عفو و عافیت را از خدا می طلبم) و توبه می کنم: مَا أَهَمَّنِی ذَنْبٌ أُمْهِلْتُ بَعْدَهُ حَتَّی أُصَلِّیَ رَکْعَتَیْنِ وَأَسْأَلَ اللّهَ الْعَافِیَهَ.

در اینجا به برخی از این لحظات و روایات آن اشاره می شود تا لحظات ناب ارتباط با خدا و ارزش آن اندکی فهمیده شود:

1. خدا به نمازگزار نظر خاص می کند و همنشین و همکلام او می شود: اذا قام العبد المؤمن فی صلاته نظر الله عزّ و جلّ الیه. یا المصلی یناجی ربه.

2. نمازگزار بهنگام نماز رو در رو با خدا می شود:
وقتی نمازگزار با قلبش در نماز به خدا توجه می کند خدا چشم در چشم و رو در روی او، به او نظاره می کند: اذا استقبل المصلی القبلة استقبل الرحمان بوجهه.

ا لیس من عبد یقبل بقلبه فی صلاته إلی الله الا اقبل الله الیه بوجهه.

3.زیارت خدا: موقع نماز انسان به زیارت خدا می رود و نماز زیارتنامه خداست: قد قامت الصلاة ای قد حان وقت الزیارة.

4. ایجاد پوشش جلال الهی برای نمازگزار: برای نمازگزار به گونه ای پوشش جلال الهی ایجاد می شود که اگر می دانست و آن را می دید دوست نداشت سر از سجود بردارد: لو یعلم المصلی ما یغشاه من جلال الله ما  سره أن یرفع رأسه من سجوده.

5- نمازگزار به هنگام نماز به در خانه و قصر خدا می رود. مادامی که نمازگزار در نماز است به در خانه و قصر پادشاه بزرگ عالم می رود و اگر در خانه او را زیاد بزند حتما جواب خواهد گرفت: مادمت فی الصلاة فإنک تقرع باب الملک الجبار و من یکثر قرع باب الملک یفتح له.

6. در هر نمازی دعای مستجاب هدیه می دهند.  روایتی از امام صادق (ع) است که حضرت فرمود: «إنَّ اللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ فَرَضَ عَلَیکمُ الصَّلَوَاتِ فِی أَحَبِّ الْأَوْقَاتِ إِلَیهِ فَاسْأَلُوا اللَّهَ حَوَائِجَکمْ عَقِیبَ فَرَائِضِکم»: همانا خداوند نمازها را در دوست داشتنی ترین ساعات بر شما واجب گردانیده است؛ پس بعد از نمازهای واجب، حاجاتتان را از خدا بخواهید.

از پیغمبر اکرم(ص) روایت شده است: «مَنْ أَدَّی لِلَّهِ مَکتُوبَةً فَلَهُ فِی أَثَرِهَا دَعْوَةٌ مُسْتَجَابَةٌ».

7- نزول ملائکه در نماز بر نمازگزار: للمصلی ثلاث خصال: اذا هو قائم فی مملاقه حفت به الملائکة من قدمیه الی عنان السماء ویتناثر البرّ علیه من أعنان السماء الی مفرق رأسه و ملک موکل به ینادی لو یعلم المصلی من یناجی ما انتقل.

امام باقر(ع) نیز فرمودند: ما من عبد من شیعتنا یقوم إلی الصلاة إلا اکتنفته بعدد من خالف ملائکه عز وجل حتی یفرغ من صلاته.

8- نزول رحمت الهی در نماز بر نمازگزار. هنگام نماز رحمت الهی از آسمان به زمین بر نمازگزار نزول می کند: اذا قام المصلی الی الصلاة نزلت علیه الرحمة من اعنان السماء الی الارض.

9. اقتدای فرشتگان به نمازگزار در صورتی که اذان واقامه بگوید: اگر اذان و اقامه بگوید دوصف از ملائکه پشت سرش نماز می گزارند و اگر تنها اذان بگوید تنها دو ملک پشت سرش قرار می گیرند. سپس امام فرمود آن دو صف را غنیمت شمارید.

امام رضا (ع) فرمودند: من اذّن و اقام صلی ورائه صفان من الملائکه و ان اقام بغیر اذان صلی عن یمینه واحد وعن شماله واحد ثم قال اغتنم الصفین.

10. نمازگزار با گفتن الله اکبر گناهانش پاک می شود: اذا قام العبد إلی الصلاة وقال «الله اکبر »، خرج من ذنوبه کیوم ولدته امه.

11. ایجاد صورت زیبای نماز برای نمازگزار در نماز: نمازگزار با نماز و رکوع و سجودش، یک همزاد مثالی برایش در عرش ایجاد می شود و این همزاد مثالی رفیق او در قبر و محافظ او در برابر حوادث پس از مرگ است.

امام صادق(ع) فرمودند: هیچ مومنی نیست مگر آنکه او را مثالی در عرش هست پس هرگاه مومن مشغول رکوع و سجده و مانند آن از عبادات می گردد، صورت مثال او نیز در عرش مثل او عمل می کند و در آن حال فرشتگان در عرش، برای او درود فرستاده و طلب آمرزش می کنند.

ابوبصیر که از شاگردان معروف امام باقر(ع) و امام صادق(ع) است نقل می کند: «وقتی بنده مؤمن از دنیا رفت، شش صورت نورانی به همراه او وارد برزخ و قبر می شوند، این شش صورت، او را از آسیب ها از شش جهت محافظت می کنند، آن کس که طرف راست این بنده مؤمن قرار گرفته در معرفی خود می گوید: من نمازم. نماز به صورت انسانی سفید چهره وارد قبر میت شده با او انس می گیرد و وحشت های برزخ را از او برطرف می کند ... ».

از مجموع این روایات می توان فهمید که نمازگزار باید اهتمام جدی در مقدمات و افعال نماز و احساس حضور در آن داشته باشد و نمازش را زود به پایان نرساند و سجاده اش را زود ترک نکند و اوقات طلایی نماز را قدر بداند.

با نظر به این سخن که گفته شده اگر نمازگزار بداند در حال سجده چه جلالی از خدا بر او باریدن می گیرد سرش را از سجده برنمی دارد، شایسته است ما هم اندکی سجده ها و نمازهایمان را طولانی تر کنیم تا از حس حضور و هم کلامی با خدا بیشتر بهره ببریم و با جان و دل وارد نماز شویم.

اگر بتوان این لحظات ناب عمر آدمی را با ابزار هنر و با قابلیت های جدید هوش مصنوعی تصویرسازی کرد و این لحظات شیرین را عمق بخشید در این صورت بسیار در امر ترویج نماز و درک اسرار آن اثرگذار خواهد بود

امام شهیدمان حضرت آیت الله العظمی خامنه ای این اقامه کننده بزرگ نماز در عصر اهمیت ویژه ای برای نماز در زندگی قائل بودند.

مرحوم آیت الله حائری شیرازی در این زمینه می فرماید: «من با رهبر انقلاب، در زمان ریاست جمهوری، نماز مغرب و عشاء می خواندم. توی دفترشان دو نفر بودیم. ایشان امام جماعت بود. من هم تنها بودم.  دیدم همین که گفت «الله اکبر»، رفت توی نماز! واقعاً وارد نماز شد.

من وقتی می گویم واقعاً وارد نماز شد، می فهمم دارم چه می گویم! وارد نماز شدن به این نیست که آدم عبارات و معنا را بفهمد. اینها وارد نماز شدن نیست.

انسان چقدر باید در طول روز دقت کرده باشد که در معاشرتش حتی یک مظلمه هم پیش نیاید تا بتواند اینطور وارد نماز شود! آن وقت این همه مسؤولیت ها را هم داشته باشد».

انتهای پیام